Seçimlerdeki Düzenbazlığa Teknolojik Çözüm!
Twitter’ın kurucusu Jack Dorsey tarafından geliştirilen çevrimdışı mesajlaşma uygulaması Bitchat, Uganda’da seçimler sırasında uygulanan internet kesintisi nedeniyle bir anda popüler oldu. Ülkedeki vatandaşlar iletişim kurmakta zorlanırken bu uygulama adeta bir can simidi haline geldi. Apptopia verilerine göre, uygulama sadece bu yıl içinde 28.000’den fazla indirilerek önceki iki ayın toplamına kıyasla dört katlık bir artış gösterdi. Apple ve Google uygulama mağazalarında zirveye yerleşen Bitchat’in geliştiricisi Calle, son haftalarda yaklaşık 400.000 Ugandalının uygulamayı indirdiğini ve bunun ülke nüfusunun yaklaşık yüzde 1’ine denk geldiğini belirtiyor.
İnternet Kesintisinde Rekor Kıran Uygulama: Bitchat
WhatsApp gibi geleneksel platformların aksine, Bitchat çalışmak için internet veya hücresel veriye ihtiyaç duymuyor. Bunun yerine, şifreli mesajları yakındaki cihazlar arasında iletmek için Bluetooth ağ teknolojisini kullanıyor. Mesajlar, varış noktasına ulaşana kadar bir telefondan diğerine “sıçrayarak” ilerliyor ve her cihaz hem gönderici hem de iletici görevi görüyor. Uygulama herhangi bir giriş yapmayı, telefon numarası kaydetmeyi veya kullanıcı hesabı oluşturmayı gerektirmiyor. Jack Dorsey, internetin merkezileşmesinden duyduğu pişmanlığı dile getirerek bu uygulamayı Temmuz 2025’te kullanıma sundu. Merkeziyetsiz tasarımı sayesinde uygulama, özellikle devlet kaynaklı bağlantı kısıtlamalarıyla karşı karşıya kalan bölgelerde oldukça cazip hale geldi.
Uganda İletişim Komisyonu, yanlış bilgilendirme ve seçim dolandırıcılığı endişelerini gerekçe göstererek Salı günü yerel saatle 18.00’den itibaren internet erişimini kesti. Bu durum, yetkililerin ülke genelinde internet kısıtlaması uyguladığı üst üste üçüncü başkanlık seçimi olarak kayıtlara geçti. Muhalefet lideri Bobi Wine, hükümetin bir kapanma planladığını öngörerek destekçilerini önceden Bitchat indirmeye çağırmıştı. Uluslararası Af Örgütü ve BM İnsan Hakları Ofisi ise bu kısıtlamaları ifade özgürlüğüne yönelik ciddi bir saldırı olarak nitelendirdi.
Benzer bir kullanım artışı, Ocak ayında başlayan protestolar sırasında neredeyse tam bir internet kesintisinin uygulandığı İran’da da gözlendi. İranlı göstericilerin iletişim kurma arayışıyla birlikte indirme sayıları tek bir haftada 437.900’ü aştı. Bölgedeki geliştiriciler, Bitchat’in Farsça dil desteği sunan “Noghteha” adında yerelleştirilmiş bir versiyonunu bile hazırladılar. Cornell Üniversitesi’nden uzmanlar, internet kesintilerinin yanlış bilgiden ziyade koordinasyonu ve bilgi alışverişini engellediğine dikkat çekiyor. Siz bu tür internet gerektirmeyen iletişim yöntemlerinin geleceği hakkında ne düşünüyorsunuz?
